E-readers vinden stilaan hun weg naar een breder publiek, maar uit cijfers over de e-bookverkoop zal dat niet blijken. Het onvermogen van de industrie om het koopproces frictieloos te maken, is daar natuurlijk niet vreemd aan.

Hoe moeilijk kan je het iemand maken om aan de slag te gaan met een technologisch snufje? Sta me toe dat ik even de scène schets: ik kocht net enkele boeken bij Standaard Boekhandel, e-books, online dus, en wil deze overzetten naar mijn Kobo e-reader. Ik download de bestanden en zet ze op het toestel. Foutmelding: ‘kan dit type bestand niet lezen’.

Wat was het probleem? Met een acsm-bestand moet je eerst Adobe Digital Editions (ADE) downloaden, je bestand droppen (acsm is een soort downloadlink die het epub-bestand ophaalt en omzet) en via ADE moet je vervolgens het bestand overzetten naar je toestel terwijl dat is verbonden met USB. Een andere manier bestaat niet; tenzij je een Vivlio-reader hebt – die kan automatisch synchroniseren met de digitale Standaard Boekhandel. Lang verhaal kort: heel veel gedoe, en al helemaal voor iemand als ik die alleen een bedrijfslaptop heeft waarop hij geen enkel niet-werkgerelateerd programma kan installeren. Geen ADE voor mij, dus.

Waarom geen open ecosysteem?

Om eerlijk te zijn is natuurlijk niet alleen Standaard Boekhandel in dit bedje ziek. Koop je bij Kobo, of partner bol.com, dan synchroniseert het boek eveneens automatisch; naar andere toestellen moet je opnieuw langs ADE. Zo houdt iedere producent, samen met zijn boekhandelpartner de zaak gesloten voor andere merken. Denk ook aan Amazon en zijn eigen e-booktechnologie. Waarom ik dan niet gewoon bij Kobo kocht? Daar hadden ze de boeken niet die ik zocht.

Het draagt natuurlijk niet bij tot een open ecosysteem van e-books dat een breed publiek kan overtuigen. Omdat iedereen zijn eigen winkel zo dichttimmert, werpen ze meteen zoveel obstakels op dat een doorsnee consument het algauw te veel moeite vindt om eraan te beginnen. Dat is jammer. Voor een technologie die vandaag echt goed is en aangenaam in gebruik werkt het haast ontradend.  

De toekomst van e-readers hangt af van… een plastic knopje(?)

Licht stijgende verkoop

Kijk je naar de verkoopcijfers van 2024, dan zie je dat e-books blijven spartelen. Volgens GfK werden er vorig jaar 13,5 miljoen boeken verkocht in Vlaanderen en Brussel, goed voor een omzet van 225,3 miljoen euro. Amper zeven procent daarvan is afkomstig van e-books. 

Dankzij een nulmeting van de Vlaamse Overheid, in samenwerking met datzelfde GfK, uit 2016 beschikken we over vergelijkingsmateriaal: Voor net geen 15 miljoen exemplaren bedroeg het aandeel van digitale boeken drie procent. In absolute cijfers betekent dat (ongeveer) 950.000 exemplaren (2024) tegenover 465.000 exemplaren (2016). Net iets meer dan een verdubbeling.

Op acht jaar tijd is dat bedroevend. Een groeiende markt, dat wel, wat voor de boekensector sowieso al geen evidente zaak is. Maar je blijft achter met een sterk vermoeden dat als de verschillende spelers zich net iets meer zouden openstellen naar elkaar toe, dat nog een pak meer kan zijn.

Begrijp deze boodschap niet verkeerd: het is overduidelijk dat auteursrechtenbescherming noodzakelijk is. Het is niet moeilijk om online de meeste epubs gratis terug te vinden, maar door terug te plooien op de eigen winkel en de eigen technologie kies je voor de slechtste optie.

Wat zou een oplossing kunnen zijn?

Spontaan denk ik aan een overkoepelend account waarmee je vanop je e-reader gekochte boeken kan binnentrekken. Je kopt bij bol, Standaard Boekhandel, Kobo,… logt in met je e-bookaccount en vervolgens staat je boek meteen op de reader. Zonder USB, zonder drag-and-drop naar je Google Drive,… Het kan perfect want vandaag werkt het zo al: je gebruikt immers een Adobe-account voor ADE. Waarom dat niet efficiënter te werk stellen?

In de plaats daarvan proberen de uiteenlopende boekverkopers klanten aan zich te binden als waren hun digitale boeken ducttape, superlijm of verschaald bier op een cafétafel (die shit plàkt, ik vermoed door de suikers).

Ook dit nog

Nu we toch even ventileren over de problemen met e-books: hoe moeilijk kan het zijn om een fysiek boek te leveren in combinatie met een downloadcode voor een digitaal exemplaar? Ik hou van papieren boeken – je zou onze boekenkast eens moeten zien. Tegelijk hou ik ook van het gemak van mijn e-reader.

Bij vinylplaten en CD’s gebeurt het al jaren, zeker in de tijd voor de streamingdiensten: samen met de plaat download je een exemplaar om in je eigen mediaspeler te stoppen. In mijn tijd bij Boek.be werd dat weggezet als ‘rechtentechnisch te moeilijk’, maar als het in de muziekindustrie kan – waarom dan niet in de boekenwereld? Omdat ze daar oerconservatief zijn, juist.

Om nog even terug te gaan naar het begin van mijn verhaal: ondertussen staan mijn boeken nog altijd niet op mijn e-reader. FML.

Wist je dat e-books milieuvriendelijker zijn dan papieren boeken? Tenminste, als je 25 boeken leest in de eerste vijf jaar na aankoop van je e-reader. Koop je tweedehands, of alleen boeken van meer dan 250 pagina’s, dan ligt dat wel nog even anders.